O día 24 de outubro de 2008 nace en Pontedeume a asociacion Ardóbriga como resultado das inquedanzas dun grupo de persoas conscientes do risco de desaparición dun patrimonio cultural que nos foi legado polas xeracións pasadas e do que a sociedade actual semella non ser quen de transmitir para uso e disfrute das vindeiras.

martes, 17 de maio de 2016

ACTIVIDADES CO IES BREAMO

Un ano máis volvemos realizar esta interesante actividade de divulgación en colaboración co profesor Víctor Mateo que imparte as materias de Antropoloxía e Filosofía no IES Breamo de Pontedeume. A actividade que propoñemos dende Ardóbriga para a materia de Antropoloxía de 1º de bacharelato consiste dúas partes:
A primeira, desenvolvida o venres día 6 de maio consistiu nunha charla na aula na que fixemos unha presentación da nosa asociación, dos nosos obxectivos e actividades. Despois fixemos un relato da intervención arqueolóxica no castro de A Ínsua no 2011 no que os rapaces puideron ver algúns dos achados da mesma como tégula, latericio e pequenos anacos de cerámica.



A segunda, realizada o mércores 11 do mesmo mes de maio, consistiu nunha excursión guiada co seguinte itinerario: 

Saimos do instituto pasadas as 8:30 en autobús cara o monte Breamo. Por motivos de maniobrabilidade do coche quedamos á altura do cruce coa estrada que sube de Sambollo, pasado o mirador, pero antes fumos facendo paradiñas sen baixar do bus para contemplar as paisaxes arqueolóxicas que se poden contemplar na ruta de subida. Unha vez no cumio, e a carón da capela románica dimos un repaso aos principais elementos antropolóxicos que caracterizan ao Breamo como montaña sagrada. 




Despois emprendimos o descenso do monte polo lado oeste que nos levou ao castro de Castrelo, que tamén comentamos, pero que estaba impracticable pola maleza e a moita auga caída nos días anteriores.




Por último, e depois de facer escala técnica no forno e na taberna de Boebre, baixamos ata a punta Carboeira onde fixéramos as sondaxes arqueolóxicas valorativas no 2011 que os rapaces xa coñecían pola charla do día 6 no instituto. O autobús recolleunos na recta, preto da igrexa parroquial.

luns, 25 de abril de 2016

INTERESANTE PUBLICACIÓN SOBRE O GOLFO ÁRTABRO

Recén caeu nas nosas mans un libro titulado EL GOLFO ÁRTABRO. Fragmentos de historia litoral y patrimonio. de varios autores e coeditado por V. Alonso, A. R. Colmenero e A. Goy, está publicado pola Universidade de A Coruña con data 2014.




Este libro consta de cinco estudos asinados por sete especialistas de prestixo en arqueoloxía, historia antiga e historia medieval co eixe temático delimitado polo litoral do Golfo Ártabro. Aporta novas visións actualizadas que contribúen ao coñecemento do patrimonio dunha rexión de significativa relevancia xa nos tempos antigos. 

Non abondan as monografías que encaren a etnohistoria dos ártabros, salvo a obra de referencia OS ÁRTABROS. Estudo xeográfico e etnohistórico de F.J. González García (Ourense, 2003), para coñecer ao pobo de da nome ao noso Golfo é preciso rastrexar artigos diseminados por revistas especializadas de eido local ou museístico, acodir a actas de congresos ou revisar publicacións en diferentes linguas. Bótase en falta unha publicación divulgativa que poña todos eses coñecementos dispersos ao alcance do gran público e que sirva de fomento do interese polo patrimonio local.

Pero si unha cousa nos agradou de maneira especial deste libro foi o que atopamos na páxina 97, dentro dun extenso artigo titulado Unha viaxe á Artabria. Valoración arqueolóxica e patrimonial da franxa litoral este do golfo Ártabro asinado por Xurxo Ayán Vila e Elías López Romero, e baixo o epígrafe Un modelo exitoso: historia local e asociacionismo en Pontedeume, os autores fan un favorable recoñecemento á nosa labor como asociación Árdóbriga do que non podemos por menos que estar sentidamente agadecidos. Tamén, como veredes, se recoñece o labor da revista Cátedra, no ámbito da cal nos movemos moitos ardóbrigos e de cuxo Consello de Redacción sempre recibimos apoio e colaboración.



Esperamos dende Ardóbriga que aos autores non lles pareza mal que reproduzamos a páxina na que nos mencionan, xa que desta maneira tamén poñemos en valor o seu traballo a prol do coñecemento e protección do patrimonio. Ademais, e iso non o ímos reproducir (teredes que mercar o libro), tamén dedican un epígrafe á nosa intervención arqueolóxica do ano 2011 no castro de A Ínsua (Boebre,Pontedeume) na páxina 79.

sábado, 20 de febreiro de 2016

PRESENTACIÓN DUN NOVO LIBRO SOBRE PONTEDEUME

O compañeiro ardóbrigo e profesor de Historia do IES Breamo Juan Carlos Vázquez Arias ven de presentar un novo libro sobre Pontedeume titulado Historia del Comercio  de Pontedeume. Trátase dun exahustivo estudo da actividade comercial na Vila ao longo de máis de douscentos anos desenvolvido a través do vaciado documental do arquivo municipal e máis dun longo e laborioso traballo de campo con abundantes entrevistas a protagonistas directos, ademáis de non poucas referencias bibliográficas e hemerográficas. Este traballo ten un precedente nun artigo do mesmo autor publicado no número 21 da revista Cátedra titulado Evolución de la actividad económica de pontedeume (1963-2010) publicado no ano 2014.
A obra ten o valor entrañable e próximo do local e, sen dubida, vai ser referente para futuros estudos sobre temas tan diversos como a economía ou a xenealoxía eumesas, á vez que non carece de valores extrapolables a outras vilas galegas cabeza de comarca como Pontedeume.


Juan Carlos Váquez Arias (Foto: José Pardo)

O libro foi presentado o pasado xoves 18 de febreiro na Casa da Cultura de Pontedeume cunha intervención do editor, e tamén historiador e membro de Ardóbriga, Carlos de Castro Álvarez con quen Vázquez Arias mantén unha cercana relación de compañeiros de traballo no instituto e tamén como coautores do libro titulado La iglesia de Santiago de Pontedeume. Historia y patrimonio artístico, publicado en 2003. Tamén interveu na presentación o propio autor e máis o alcalde de Pontedeume Bernardo Fernández Piñeiro. O libro pode atoparse á venda nas librerías de Pontedeume ou a través da web da propia editorial Espino Albar..

xoves, 12 de novembro de 2015

COLABORAMOS CO GALP

Estas últimas semanas estamos participando dous membros de Ardóbriga en representación da nosa asociación nunha serie  de reunións do Grupo de Acción Local do Sector Pesqueiro Golfo Ártabro Norte (GALP) que se estiveron a celebrar na Casa do Pescador de Miño.

Reunión do grupo de traballo sobre Patrimonio Medioambiental e cultural (26-10-15)

Estas reunións tiñan por obxecto colaborar no Plan Estratéxico de Desenvolvemento Local, como entidade participativa de cara ao vindeiro período FEMP (2014-2020). A nosa aportación, sempre cun sentido patrimonialista, vai encamiñada a lograr que o traballo que veñen realizando os ardóbrigos Víctor Garabana e Ramón Infante de recompilación da microtoponimia costeira do Golfo Ártabro poida ser rematado e debidamente posto en valor. 

Presentación do Plan Estratéxico (11-11-15)


A estrutura organizativa, os medios e o financiamento do GALP poden ser de gran valor tamén para desenvolver outros proxectos que temos en curso, polo que ímos presentar a nosa solicitude de adhesión ao Grupo como nos pediron.

A estas reunións asistiron representantes dos concello do Sector, das confrarías de pascadores e mariscadores, representantes da empresa privada e de asociacións culturais e ecoloxístas. os organizadores teñen especial empeño na participación das entidades asociativas, de maneira que se coñecedes grupos interesados en participar que contacten a través de

galpgolfoartabronorte@gmail.com

xoves, 22 de outubro de 2015

EXISTIMOS!!!

EXISTIMOS!!! Esa é a sensación que temos dende Ardóbriga ao ver como últimamente se fala de nós, e en especial das nosas históricas reivindicacións, no xornal de maior tirada de Galicia: La Voz.

Efectivamente, despois de anos publicando notas informativas e reivindicativas en varios medios da comarca como os xornais La Opinión ou o Diario de Ferrol, e máis nalgunha emisora de radio non comercial, agora La Voz de Galicia comeza a reparar en nós e máis nas nosas actividades tras sete anos de ninguneo. 


Breamo, Castrelo e Vila romana de Centroña (Foto Prego)


O Premio de Investigación Concello de Pontedeume, recentemente gañado polo compañeiro ardóbrigo Antón Prego, tivo un insospeitado efecto mediático, fixo saír á luz (de La Voz) unha das nosas principais reclamacións: a declaración BIC do castro de Castrelo (Centroña/Perbes). Esta consecuencia é, non por insospeitada, menos desexada, xa que en declaracións publicadas do autor do traballo premiado, o obxectivo inicial do mesmo era a divulgación e a dotación de contido histórico e patrimonial ao conxunto arqueolóxico do Breamo (santuario pre-cristián, capela románica, castro de Castrelo e vila romana de Centroña), co fin de acadar o obxectivo de declaración BIC para o conxunto. No apartado final de conclusións daquel traballo incídese explícitamente nesa petición, engadíndose ademais a proposta de inclusión do mesmo no Parque Natural das Fragas do Eume, marco paisaxístico co que está histórica e culturalmente ligado.

Por outra banda, á falta dunha entrevista cos alcaldes de Pontedeume e Miño na que tratar o tema polo miúdo, a reacción de Bernardo Fernández (Pontedeume) está a ser receptiva para as nosas propostas que percibe como positivas e beneficiosas como activo turístico que complete a oferta tradicional eumesa.

luns, 5 de outubro de 2015

XVIII PREMIO DE INVESTIGACIÓN CONCELLO DE PONTEDEUME

O pasado día 29 de setembro, día de San Miguel, foi dado a coñecer no Salón de plenos do Concello de Pontedeume o fallo do XVIII Premio de Investigación que leva o nome do mesmo concello.
Actuaba como presidenta do xurado encargado de elixir o traballo gañador a concelleira de Cultura Yolanda Vázquez, como secretario o bibliotecario e arquiveiro Alexandre Caínzos e como vocais os prestixosos investigadores X.M. González Reboredo, J.M. Cardesín e J.M. Yáñez.

Desta vez o traballo que resultou gañador foi o que levaba por título O santuario do Breamo. Retrato dunha montaña sagrada, realizado polo profesor Antón Prego Fernández.


Yolanda Vázquez, Antón Prego, Bernardo Fernández e Alexandre Caínzos. Foto Ríos.

O autor, socio fundador da asociación Ardóbriga, declarou que a orixe deste traballo está nas visitas guiadas a Breamo que realiza todos os anos cos alumnos de Antropoloxia de 1º de bacharelato do IES Breamo de Pontedeume e cos de 1º eso do CPI Castro Baxoi de Miño como actividade divulgadora de Ardóbriga. A procura de argumentos que ofrecesen aos rapaces e rapazas unha visión amplificada do conxunto arqueolóxico, superadora das lecturas tradicionais en clave histórico-artística da capela ou a meramente festeira das romarías, levou á compilación dun extenso material antropolóxico, etnográfico e de historia das relixións que fixo necesario un ordenamento que tivo como consecuencia final este traballo que será publicado no nº 23 da revista Cátedra no ano 2016.

Non é esta a primeira vez que este premio recae en membros da nosa asociación, lembremos a ilustres ardóbrigos como Carlos de Castro, Lucía Costas, Carola Macedo ou Juan Carlos Arias. Todos eles gañadores do premio de investigación Concello de Pontedeume e colaboradores activos coa protección, a divulgación e o coñecemento do patrimonio material e inmaterial, da cultura e da historia.

Dende Ardóbriga esperamos que este traballo valga como contribución á consecución dos nosos obxectivos, en especial co relativo á protección do patrimonio cultural local, e que tamén sirva de apoio á declaración BIC do conxunto Breamo-Castrelo-Vila romana de Centroña.

ferrol360.es
diariodeferrol.com
lavozdegalicia.es

venres, 24 de xullo de 2015

REQUIEM POLO TEIXO DE PONTEDEUME


A semana pasada saltaba ás páxinas da prensa galega a noticia que daba por definitivamente morto o chamado Teixo de Pontedeume ou Teixo dos Tenreiro, por pertencer orixinariamente á finca A Fábrica que os herdeiros desta familia posúen no lugar de Esteiro.






Sorprendeunos en principio o súpeto interese amosado polos medios de comunicación polo que era a crónica dunha morte anunciada. Non facía falta ser experto en Botánica para percibir as evidentes sinais de agonía con que o teixo, catalogado como árbore senlleira, non deixaba de avisar do seu (inevitable?) destino. Así pois, a noticia foi realmente a certificación de defunción outorgada polos e especialistas da Estación Fitopatolóxica de Areeiro.

Dende Ardóbriga levamos anos denunciando a desidia e a neglixencia que presiden as políticas de conservación do patrimonio, tanto da Xunta como do Concello. Un desastre patrimonial de semellante envergadura non se produce dun día para outro e a perda irreparable dun ben catalogado como este non tería lugar sen a neglixencia das autoridades legalmente responsables da súa conservación. Por parte do Concello, as últimas eleccións locais puxeron ao anterior equipo de goberno (coñecedorda situación da árbore) no lugar que lle correspondía, pero veremos se a nova corporación cumpre coas súas obrigas ou se permite que continúe o esmorecemento do casco vello da vila de Pontedeume e o deterioro do seu patrimonio arqueolóxico, por de pronto tomou a iniciativa de solicitar o estudo que certificou a irreversible situación da árbore, e iso é loable. Pero a historia de Pontedeume está chea de desastres desta categoría, e na súas mans está a responsabilidade de deixar continuar esta desfeita ou de artellar políticas que poñan en valor o pouco que queda do patrimonio local.




Por parte da Xunta de Galicia, non podemos por menos que esixir o cese e/ou a dimisión dos responsables da conservación do Patrimonio galego pola súa manifesta incompetencia. Nun país normal este asunto sería un escándalo que faría rodar cabezas, aquí non é máis que unha pequena noticia local de verán sen máis transcendencia, pero algo está a cambiar e a indignación cidadá que o maltrato ao patrimonio xera queda patente a través da acción en asociacións como Ardóbriga.